عزيز الله بيات
67
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
مؤسس آن يانك چين « 1 » بود ( 541 - 604 م . ) وى كشور چين را پس از 400 سال تجزيه وحدت بخشيد . پسرش يانگ كوانگ « 2 » پدر را كشت و به جاى او نشست و عاقبت به دست مؤسس سلسلهء تانگ كشته شد . در دوران سلطنت هرمز چهارم شاه فرانكها كلوتر دوم بود ( 584 - 629 م . ) . خسرو پرويز ( 590 - 628 م . ) بعد از هرمز پسرش خسرو پرويز به سلطنت نشست . در سال 591 م . خسرو پرويز به كمك موريس امپراتور روم ، بهرام چوبين را شكست داد . در سال 603 م . موريس كشته شد و سلطنت روم نصيب فكاس گرديد . خسرو پرويز به پاس مساعدت موريس امپراتورى فكاس را به رسميت نشناخت . در سال 605 م . خسرو پرويز شهرهاى آمدوادس و مطران و ساير استحكامات روميها را تصرف كرد . در سال 606 م . فكاس كشته شد و هراكليوس جانشين او شد . در سال 611 م . خسرو پرويز انطاكيه و دمشق را تصرف كرد ؛ سپس به محاصرهء بيت المقدس پرداخت و صليب حضرت عيسى ( ع ) را به ايران فرستاد . در سال 616 م . شهر براز يكى از سرداران نامى خسرو پرويز ، مصر را تصرف كرد . در سال 617 م . سردار نامى ديگر خسرو پرويز ، به نام شاهين ، پس از عبور از كاپادوكيه تعدادى از شهرهاى آسياى صغير را تصرف كرد . در همين زمان در جبههء شرقى هياطله نيز شكست خوردند . در چنين وضعى هراكليوس تقاضاى صلح كرد ليكن مورد قبول خسرو پرويز قرار نگرفت . هراكليوس تصميم گرفت كه پايتخت را رها كند و به قرطاجنه برود ليكن عيسويان متعصب حاضر شدند به امپراتور كمك كنند . در سال 622 م . در نزديك ارمنستان جنگ سختى بين هراكليوس و شهربراز درگرفت كه در آن ، شهربراز شكست خورد . در سال 623 م . هراكليوس به كمك خزرها از طريق لازيكا به ايران لشكر كشيد و خسرو پرويز را در آذربايجان شكست داد . در سال 625 م . سپاه خسرو پرويز پس از عبور از آسياى صغير به ساحل به سفر رسيد . در اين لشكركشى سپاهيان خسرو پرويز از روميها شكست خوردند . در سال 626 م . هراكليوس باز هم
--> ( 1 ) . YA ? ng C ? in . ( 2 ) . Yang Kuang .